Genel bilgi Güncellendi: 26.10.2026
Havalandırma kanalı, bir fanın bastığı ya da emdiği havayı tesisin bir noktasından diğerine taşıyan kapalı hattır. Taşınan şey hava olduğu için kanalın kesiti, yüzey pürüzlülüğü ve güzergâhındaki dönüşler doğrudan basınç kaybına, dolayısıyla fanın harcadığı enerjiye yansır.
Kesit tipine göre üç ana grup
| Tip | Ne zaman tercih edilir | Dikkat edilen yanı |
|---|---|---|
| Dikdörtgen kanal | Asma tavan ve dar yükseklikte; kesit yüksekliği sınırlıyken | Aynı kesit alanında yuvarlağa göre basınç kaybı daha yüksektir |
| Yuvarlak kanal | Serbest güzergâhta, uzun düz hatlarda | Aynı debide daha az malzeme ve daha az kaçak |
| Spiral (helezon) kanal | Görünür hatlarda ve toz/duman emişinde | Gövdesi rijittir, uzun açıklıkta daha az askı ister |
Bağlantı biçimleri
- Flanşlı bağlantı: kanal ağzına flanş profili geçirilir, contayla cıvatalanır. Sökülebilir olması bakım yapılan hatlarda önemlidir.
- Kıvrım (lock) bağlantı: ince sac kanallarda kenarlar birbirine kıvrılarak kapatılır.
- Manşon ve kelepçe: yuvarlak kanalda parçalar içe geçer, dıştan kelepçelenir.
- Kaynaklı bağlantı: kalın sac ve proses hatlarında, sökülmesi beklenmeyen yerlerde.
Kanal ölçüsünü ne belirler?
Başlangıç noktası taşınacak hava debisidir. Debi ve kabul edilen hava hızı belli olduğunda gereken kesit alanı doğrudan çıkar: alan = debi ÷ hız. Hız yükseldikçe kanal küçülür ama gürültü ve basınç kaybı artar; hız düştükçe kanal büyür ve yer kaplar. Pratikte proje, bu iki sınır arasında bir hız bandı seçer.
Kanal kesiti hesaplayıcı
Debi ve kabul edilen hava hızından gereken kesit alanını, yuvarlak kanal çapını ve seçtiğiniz bir kenara göre dikdörtgen kanalın diğer kenarını verir.
- Kesit alanı
- 0,185 m²
- Yuvarlak kanal çapı
- 486 mm
- Dikdörtgende diğer kenar
- 370 mm
Kenar oranı 1,35 — yaygın olarak kabul edilen 1:4 sınırının içinde.
Hesap yalnız kesiti verir. Fan seçimi için hattın toplam basınç kaybı ayrıca hesaplanır.
Not: Yukarıdaki hesap kesitin kendisini verir; hattın toplam basınç kaybı dirsek, daralma, damper ve filtre gibi elemanlarla birlikte ayrıca hesaplanır.
Montajda sık karşılaşılan üç konu
- Askı aralığı: kanal kendi ağırlığıyla sarkarsa ek yerlerinde açılma başlar. Askı aralığı kanal kesitine ve sac kalınlığına göre belirlenir.
- Kaçak: ek yerlerinden sızan hava, fanın bastığı havanın bir kısmının hiç kullanılmaması demektir. Contalama ve mastik işçiliği bu yüzden işin görünmeyen ama belirleyici kısmıdır.
- Dönüş yarıçapı: keskin dirsek, yuvarlatılmış dirsekten belirgin biçimde daha fazla basınç kaybı yaratır. Yer varsa geniş yarıçap tercih edilir.