Sac büküm payı ve açınım hesabı nasıl yapılır?

Adım adım Güncellendi: 26.10.2026

Bir sac bükülürken dış yüzeyi uzar, iç yüzeyi kısalır. İkisinin arasında boyu değişmeyen bir yüzey kalır; buna tarafsız eksen denir. Kesilecek levhanın boyu bu eksenin boyudur — yani iki kenarın toplamı değil.

K faktörü

Tarafsız eksenin sac kalınlığı içindeki yerini K faktörü anlatır. İç yüzeyden ölçülen uzaklığın sac kalınlığına oranıdır ve 0 ile 0,5 arasında değer alır. Yumuşak malzemede ve geniş büküm yarıçapında eksen ortaya yaklaşır, K büyür; sert malzemede ve dar yarıçapta iç yüzeye yaklaşır, K küçülür. Pratikte 0,33–0,45 bandı yaygın bir başlangıç noktasıdır, ama kesin değer malzemeye, kalınlığa, kalıba ve tezgâha göre değişir.

Hesabın yapısı

1. Büküm payını bulun: pay = açı(radyan) × (iç yarıçap + K × kalınlık).
2. Kenarları iç yüzeyden ölçün (büküm başlangıcına kadar olan düz kısımlar).
3. Açınım = kenarların toplamı + büküm payı. Birden fazla büküm varsa her bükümün payı ayrı eklenir.

Hesabı bozan üç şey

• Geri yaylanma: sac bükümden sonra bir miktar geri açılır. Tezgâh bunu telafi ederek fazla büker; telafi miktarı malzemeye göre değişir.
• Haddeleme yönü: sac, hadde yönüne dik bükülürse daha az çatlar. Özellikle dar yarıçaplı bükümlerde parça yönü önemlidir.
• En küçük büküm yarıçapı: her malzemenin bir alt sınırı vardır. Altına inildiğinde dış yüzeyde çatlak başlar.

Not: Hesap bir başlangıç noktasıdır. Seri işte ilk parça ölçülür, gerçek açınım ona göre düzeltilir; bu yüzden ilk numune imalatın bir parçasıdır.

Özet: adımlar

1. Ölçüleri toplayın — Sac kalınlığı, iç büküm yarıçapı, büküm açısı ve kenar ölçüleri.
2. K faktörünü seçin — Malzeme ve yarıçap/kalınlık oranına göre bir K değeri kabul edin.
3. Büküm payını hesaplayın — Pay = açı(radyan) × (iç yarıçap + K × kalınlık).
4. Açınımı çıkarın — Kenarların toplamına her bükümün payını ekleyin.
5. Numuneyle doğrulayın — İlk parçayı ölçüp gerçek açınımı düzeltin.

Bu konudaki hizmetimiz